Open the menu

Alles over onze reddingsacties op de Middellandse Zee

We krijgen veel vragen over onze reddingsoperaties op de Middellandse Zee. Op 12 augustus 2017 schortten we onze reddingsacties op, onder meer omdat de veiligheid van onze medewerkers in het gedrang is gekomen . Hieronder vind je meer uitleg over die beslissing, en over andere aspecten van ons reddingswerk.

Waarom schorten jullie de reddingsoperaties tijdelijk op?

De Libische overheid heeft aangekondigd een reddingszone in te stellen die verder reikt dan haar officiële territoriale wateren, en ze wil humanitaire schepen geen toegang tot die zone geven. De plaats waar vandaag de meeste reddingen gebeuren, valt binnen die nieuwe reddingszone.  

Het Italiaanse reddingscoördinatiecentrum MRCC heeft ons gewaarschuwd dat we veiligheidsrisico’s zouden lopen als onze schepen de zone zouden binnenvaren. Daaraan kunnen we onze teams, en de vluchtelingen die we aan boord zouden nemen, niet blootstellen.

Hoewel de Italiaanse kustwacht haar Libische collega's zou helpen bij reddingsacties, vrezen we dat er zonder ngo's veel minder schepen mensen van de verdrinkingsdood zullen redden. En het baart ons grote zorgen dat Libië en de Europese landen ervoor lijken te kiezen boten met migranten en vluchtelingen terug te sturen naar Libië. In dat land heerst wetteloosheid, en vluchtelingen lijden er onder willekeurige detentie en extreem geweld.

Waarom ondertekenen jullie de Italiaanse gedragscode voor organisaties met reddingsschepen op zee niet?

De prioriteit van de gedragscode van de Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken is jammer genoeg niet het redden van levens. Integendeel, ze dreigt de capaciteit om levens te redden nog te verminderen. De code probeert ook NGO’s in te schakelen in een institutioneel systeem dat niet enkel humanitaire doelen voor ogen heeft, maar ook militaire grenscontrole, waar wij als humanitaire organisatie uiteraard niet kunnen in stappen. 

We hebben altijd op een constructieve manier willen overleggen met de Italiaanse overheid over de voorgestelde gedragscode. Het was trouwens Artsen Zonder Grenzen zelf die vorig jaar aandrong bij dezelfde overheid om een akkoord te tekenen om de reddingsacties beter te coördineren. 

Wat zijn jullie belangrijkste bezwaren tegen de gedragscode?

Dat zijn er drie:

  • De gedragscode heeft niet als prioriteit om levens te redden.
  • De beperking dat geredde mensen niet overgebracht mogen worden naar grote reddingsschepen beperkt de hulp op zee.
  • De aanwezigheid van gewapende politie aan boord (die ons mogelijk vraagt om mee te werken aan wetshandhaving) druist in tegen onze fundamentele humanitaire principes en brengt de veiligheid van ons personeel en onze patiënten nodeloos in gevaar. 

Weigeren jullie samen te werken met het Italiaanse gerecht en politie?

Artsen Zonder Grenzen heeft geen probleem met politie aan boord van onze boten. Dit gebeurt telkens we aan wal gaan in de Italiaanse havens. Maar in geen enkel van onze projecten in de zeventig landen waar we werken aanvaarden we wapens in onze ziekenhuizen. Ons ‘geen-wapens’-beleid geldt al 46 jaar als een absolute voorwaarde voor politie, militairen, en gewapende groepen in oorlogsgebieden en elders.

De internationaal erkende principes van onafhankelijkheid, neutraliteit en onpartijdigheid zijn al vaak belangrijk gebleken voor ons werk: ze garanderen ons de toegang tot kwetsbare mensen en verzekeren ook de veiligheid van ons personeel en patiënten overal ter wereld omdat ze duidelijk maken dat hulpverlening ons enige doel is. Net daarom moet humanitaire hulp altijd volledig gescheiden blijven van politieke en militaire actie. 

Hoe beperkt de gedragscode de hulp op zee?

De gedragscode stelt dat reddingschepen geredde mensen altijd naar een veilige haven moeten brengen en niet mogen overbrengen naar een ander, groter schip. Er varen nu ook kleinere reddingsschepen op zee. Zij kunnen bij noodsituaties snel reddingsvesten uitdelen en eerste hulp bieden. Als zij mensen aan boord nemen, brengen zij deze nu veelal over naar grotere schepen.

Deze ‘transshipments’ zijn altijd een essentieel onderdeel geweest van reddingsoperaties op zee, juist om ervoor te zorgen dat reddingsschepen op veilige wijze hun werk kunnen doen en om te zorgen dat er altijd genoeg capaciteit op zee is. Als zij dit niet meer mogen, leidt dat mogelijk tot gevaarlijke situaties. Als zij bovendien zelf naar een veilige haven moeten, zijn zij – en andere schepen – dagenlang weg uit de reddingszone.

Waarom voeren jullie reddingsacties uit op de Middellandse Zee?

Als hulporganisatie kunnen wij niet werkeloos toezien hoe duizenden mensen op zee verdrinken. We weten dat onze reddingsacties niet dé oplossing zijn, maar we doen het met als doel: levens redden.

Na enkele dramatische schipbreuken met meer dan 1.000 doden die veel verontwaardiging veroorzaakten en veel media-aandacht kregen in april 2015, besloot Artsen Zonder Grenzen zelf te starten met zoek –en reddingsoperaties op de Middellandse Zee. Eerder, in oktober 2014 had de Italiaanse overheid haar reddingsoperatie ‘Mare Nostrum’ stopgezet en hadden de Europese landen nog niets in de plaats gesteld. We doen onze reddingsoperaties in volledige navolging van de nationale, internationale en maritieme wetten en altijd onder de coördinatie van de Italiaanse kustwacht.

Alle details over elke uitgevoerde reddingsoperatie van Artsen Zonder Grenzen kan je opzoeken op deze website.

Hoe gaan jullie te werk op de Middellandse Zee?

We varen met twee boten op 25 zeemijl (46 kilometer, pakweg Gent – Brugge) van de Libische kust omdat vanuit dit gebied de meeste noodoproepen komen. Het Maritieme reddingscentrum in Rome (MRCC) roept ons op voor een redding. Vervolgens volgen wij de instructies van het MRCC waar wij naartoe moeten en waar wij mensen afzetten. 

Respecteren jullie de internationale en maritieme wetgeving?

Sinds het begin van onze operaties op de Middellandse Zee in 2015 gebeuren onze zoek- en reddingsactiviteiten onder toezicht van het Maritieme reddingscentrum in Rome (MRCC). We blijven mensen in nood redden met inachtneming van de nationale, internationale en maritieme wetgeving.

Waarom brengen jullie alle geredde vluchtelingen naar Italië?

Al onze reddingsoperaties verlopen in samenspraak met het Maritieme reddingscentrum in Rome (MRCC). Zij zijn verantwoordelijk voor de coördinatie van alle reddingsacties op het stuk Middellandse Zee tussen Italië en Libië. Het is het MRCC dat bepaalt waar onze schepen de geredde vluchtelingen aan land moeten brengen. Tot nu toe zijn dat altijd Italiaanse havens geweest.

Wij kunnen niet zelfstandig beslissen om vluchtelingen elders naartoe te brengen, zoals Tunesië of Malta. 

Helpen reddingsacties van vluchtelingen onbewust mensenmokkelaars?

Het is onmogelijk om uit te sluiten dat mensensmokkelaars misbruik maken van de reddingsacties. Maar de reden dat de mensensmokkelaars actief zijn, ligt elders.

Veel mensen zijn wanhopig en willen koste wat kost vluchten. Omdat de EU bijna alle mogelijkheden heeft afgesloten, zien velen maar één optie meer: mensensmokkelaars betalen voor een illegale oversteek. Als er legale en veilige routes voor vluchtelingen zouden zijn, zouden ze geen beroep moeten doen op de mensensmokkelaars.

Daarom pleit Artsen Zonder Grenzen al lang voor zo'n legale en veilige optie voor vluchtelingen. Zolang die er niet is, zullen mensensmokkelaars klanten vinden.